HOGSBACK: DIE AMATOLAS SE GEHEIM

Daar word beweer dat Hogsback as inspirasie gedien het vir die woude van J.R.R. Tolkien se Middelaarde in The Lord of the Rings. Hoewel dit nie bewys kan word nie, is dit maklik om te glo wanneer jy tussen die bome en blomme van Hogsback ronddwaal. Wat wel waar is, is die dorpie se reputasie as ‘n plek van ware fantasie.

Hoog geleë in die Amatola-berge van die Oos-Kaap, bied hierdie mistieke dorpie ‘n unieke mengsel van ryk geskiedenis en betowerende natuurskoon aan die besoeker wat bereid is om net so effens van die gevestigde roetes af te wyk en sy sloertoer so ‘n kinkel te gee wat jou deur ou tuine, oortrek van asaleas, inheemse woude, klowe en watervalle neem.

Die naam “Hogsback” self word toegeskryf aan ‘n geografiese kenmerk – die drie bergpieke wat lyk soos die rug van ‘n wilde vark, ‘n term wat glo deur ontdekkingsreisiger en kunstenaar Thomas Baines in 1848 opgemerk is. ‘n Alternatiewe teorie dui daarop dat dit vernoem is na Kaptein Hogg, bevelvoerder van nabygeleë Fort Michel. Britse forte is destyds gebou om die grens met die Xhosa te bewaak, maar die uiteindelike dorpsnedersetting het uit boerdery- en bosbouaktiwiteite gegroei. Vir my is die drie bergpieke teorie die beste, want wie wil in die mistieke dorpie toelaat dat die feite met ‘n goeie storie inmeng?

 

Een van die eerste setlaars, Thomas Summerton, ‘n tuinier van Oxford, het ‘n belangrike rol gespeel in die vorming van die dorp se karakter. Hy het appelboorde gekweek en baie Europese plante bekendgestel, wat ‘n landskap geskep het wat die Engelse platteland opgeroep het en die grondslag gelê het vir Hogsback se beroemde groot, eksotiese tuine. Die eerste hotel, die Hogsback Hydro (later die Hogsback Inn), het in die 1880’s geopen, wat die gebied se geleidelike verskuiwing na ‘n ontspannings-bestemming aandui.

Wat Hogsback werklik spesiaal maak, is sy bonatuurlike, amper sprokiesagtige atmosfeer, ‘n skrille kontras met die omliggende vlaktes.

Die dorp word omring deur antieke, inheemse woude – van Suid-Afrika se grootstes. Hierdie digte woude, dikwels in mis gehul, is die tuiste van die seldsame Kaapse Papegaai en tallose staproetes wat lei na skouspelagtige watervalle soos die Madonna en Kind, Swallow Tail en Kettlespout-waterval.

Vandag is Hogsback ‘n toevlugsoord vir kunstenaars, handwerkers en koskenners. Hierdie lewendige kreatiewe gemeenskap dra by tot sy boheemse, rustige gees. Besoekers kan die bekende doolhof/labirint by The Edge Mountain Retreat verken, die Voice of the Earth Eco-Shrine besoek, of die vele plaaslike kuns- en handwerkateljees asook eetplekke besoek.

Hogsback is meer as net ‘n bestemming; dis ‘n ervaring. Dis ‘n plek waar geskiedenis en fabels verweef, waar jy die geraas van die moderne wêreld kan ontsnap vir die diep stilte van ‘n werklik betowerende berg.

Terwyl sy inheemse woude die hele jaar deur ‘n trekpleister is, is dit tydens die jaarlikse Oop Tuine-geleentheid dat Hogsback werklik sy lewendige hart ontvou en ‘n skouspelagtige vertoon van tuinbou-passie ten toon stel, gelei deur sy ikoniese asaleas.

Hogsback se unieke klimaat – koel, klam en relatief hoë hoogte – skep ‘n ideale omgewing vir ‘n magdom plantspesies, maar geeneen word so gevier soos sy asaleas nie. Hierdie flambojante struike verf die dorp in ‘n rëenboog-palet van rooi, pienk, pers en wit, wat tuine en paaie in lewende kunswerke omskep. Van delikate pastelle tot helder, amper uitbundige kleure. Hogsback se asaleas is nie net ‘n tuinkenmerk nie; dit is ‘n integrale deel van Hogsback se identiteit, ‘n bewys van die gemeenskap se toewyding aan die kweek van skoonheid.

Die wortels van Hogsback se liefdesverhouding met asaleas loop diep. Baie van die ouer eiendomme spog met eksemplare wat dekades oud is, wat tot indrukwekkende, boomagtige proporsies gegroei het, met hul blomme wat watervalle van kleur vorm. Om deur die dorp te stap gedurende die blomseisoen, tipies in die laat lente tot vroeë somer, is ‘n meesleurende ervaring. Die lug word dikwels gegeur met die soet parfuum van die blomme, en elke draai onthul nog ‘n pragtige uitsig. Stel jou voor jy ry om ‘n draai om ‘n oulike kothuis te vind wat amper geheel en al omhul is in ‘n ongetemde deurmekaarspul van fuchsia en bloedrooi asaleas, omraam deur die donkergroen van die omliggende woud.

Hierdie natuurlike uitbundigheid bereik sy hoogtepunt tydens die jaarlikse Hogsback Oop Tuine. Hierdie geleentheid, wat gewoonlik oor ‘n spesifieke naweek of twee laat in Oktober of vroeg in November gehou word, nooi besoekers uit om ‘n verskeidenheid privaat tuine te verken wat andersins agter tuinhekke versteek sou bly. Dit is nie net ‘n geleentheid om die wonderlike flora te bewonder nie, maar ook om insig te kry in die passievolle tuiniers wat hulle versorg.

Elke jaar bied die deelnemende tuine ‘n unieke kykie in die uiteenlopende style en kreatiewe gees van Hogsback se inwoners. Sommige tuine word noukeurig versorg, met formele beddings, gebeeldhoude heinings en sorgvuldig gekose plante. Ander verkies ‘n meer wilde, sprokiesagtige estetika, met kronkelende paadjies wat verdwyn in bosse van inheemse bome, mosbedekte rotse en onverwagte versteekte hoekies. Tog verenig ‘n gemeenskaplike draad hulle almal: die omringende skoonheid van die asaleas wat dikwels die ruggraat van hierdie pragtige uitstallings vorm.

Om deur ‘n Oop Tuin te stap tydens die fees is ‘n multi-sensoriese plesier. Die visuele fees van die asaleas word aangevul deur die geluid van voëlgesang, die geur van klam aarde en die sagte geritsel van blare. Tuineienaars is dikwels byderhand, gretig om hul stories, tuinmaakwenke en die geskiedenis van hul geliefde plante te deel. Jy kan dalk leer oor die uitdagings van tuinmaak in die bergklimaat, die vreugde om ‘n seldsame spesie te koester, of die suiwer bevrediging om ‘n persoonlike paradys te skep.

So as jy bereid is om nog ‘n hoogtepunt vir jou sloertoer te skep. Besoek Hogsback en probeer jouself oortuig oor hoekom die omgewing nie vir J.R.R. Tolkien sou inspireer nie.

Wat jy moet weet:

• Besoek Hogsback se webblad (www.visithogsback.co.za) as jy die datums vir die Oop Tuine wil kry, maar daar is genoeg om te doen, te sien en te eet, al is die meerderheid tuine nie oop nie.
• Besoek gerus die Boomtuin (Arboretum) waar jy sommer alreeds een van die talle watervalle van Hogsback kan sien.
• Sou jy gaan om net die tuine te besoek, wees gereed om ‘n paar rand toegang te betaal. Die geld gaan egter vir instandhouding van die Boomtuin.
• Vat maar ‘n ou warm dingetjie saam. In Hogsback kan jy of hittesteek kry of vrek van die koue. En as jou vrou koud kry gaan almal moet truie aantrek. Jy ook. Ons was begin November daar gewees en dit was 12C gewees. En elke kaggel in elke eetplek het gebrand.
• Om dit vir jou makliker te maak, hier is Google se kaart om jou te help. https://maps.app.goo.gl/yTihXBpUph39hSHZ8

Drie redes hoekom jy Hogsback wil besoek:

• Gaan neem ‘n selfie by die Kaliforniese Redwood bome in die Boomtuin. Toe nou, as jy van Gauteng afkom gaan jy nie weet daar is van die bome in die Oos-Kaap nie.
• Jy wil vir ‘n foto poseer by die “edge” van The Edge en voel hoe jou maag kriewelings maak as jy afkyk na onder.
• Jy wil iets by die Hogsback Inn gaan eet en sommer kyk na die geskiedenis wat daar uitgestal word.